Stop met piekeren - digitaal werkboek voor professioneel gebruik
Piekeren is een thema dat in begeleiding ontzettend vaak terugkomt. Cliënten die gesprekken eindeloos analyseren, voortdurend bezig zijn met “Wat als…?”, bevestiging zoeken, moeilijk beslissingen kunnen nemen of ’s avonds in bed plots hun volledige leven willen evalueren. En hoewel iemand vaak heel goed wéét dat al dat nadenken niet helpt, blijkt stoppen een pak moeilijker.
 
Het digitale werkboek ‘Stop met piekeren’ is ontwikkeld als praktisch hulpmiddel voor professionals die cliënten stap voor stap willen leren begrijpen waarom ze piekeren, wat hun piekeren in stand houdt en hoe ze er anders mee kunnen omgaan.
 
Het werkboek telt 30 pagina’s en combineert toegankelijke psycho-educatie met reflectievragen, zelfobservatie en concrete oefeningen. Daardoor kun je het gebruiken tijdens individuele begeleiding, maar ook oefeningen meegeven om tussen twee sessies zelfstandig verder te werken.
 
De cliënt begint met een nulmeting en brengt vervolgens het eigen piekerpatroon steeds concreter in kaart. Welke onderwerpen blijven hangen? Wat zijn de triggers? Hoe ontstaat een piekerketting? Wat gebeurt er lichamelijk? En misschien nog belangrijker: welke reacties zorgen op korte termijn voor opluchting, maar houden het piekeren op langere termijn juist in stand?
 
Doorheen het werkboek komen onder andere het onderscheid tussen nadenken en overdenken, oplosbare versus hypothetische zorgen, feiten versus interpretaties, onzekerheid verdragen, controlegedrag en geruststelling zoeken aan bod. Ook wordt gewerkt rond cognitieve defusie: cliënten oefenen om gedachten meer als mentale gebeurtenissen te bekijken in plaats van als feiten, opdrachten of problemen die onmiddellijk opgelost moeten worden.
 
Daarnaast bevat het werkboek praktische toepassingen rond het piekerkwartier, aandacht terugbrengen naar het huidige moment, de 5-4-3-2-1-oefening, lichamelijke spanningsregulatie, nachtelijk piekeren, zelfspraak en het bewust richten van aandacht op wat belangrijk is.
 
Het werkboek blijft daarbij bewust laagdrempelig en begrijpelijk. De psychologische principes worden vertaald naar taal die cliënten gemakkelijk kunnen begrijpen en toepassen. Want een cliënt heeft weinig aan een prachtig theoretisch model wanneer die om 01.17 uur opnieuw ligt uit te zoeken waarom iemand drie dagen geleden antwoordde met “oké” in plaats van “oké ”.
 
Aan het einde verzamelt de cliënt de technieken die persoonlijk het beste werken in een eigen piekergereedschapskist en wordt er een concreet anti-piekerplan opgesteld. De eindmeting maakt het bovendien mogelijk om samen terug te kijken naar veranderingen, inzichten en aandachtspunten voor verdere begeleiding.
 
Als professional kun je dit werkboek onder andere inzetten bij cliënten die:
veel piekeren of overdenken;
gesprekken en sociale situaties achteraf blijven analyseren;
vaak hypothetische scenario’s doorlopen;
moeilijk onzekerheid verdragen;
veel behoefte hebben aan controle of geruststelling;
moeilijk beslissingen nemen uit angst de verkeerde keuze te maken;
gedachten moeilijk kunnen loslaten;
’s avonds of ’s nachts veel piekeren;
door piekeren minder aanwezig zijn in hun dagelijkse leven.
 
Met de professionele gebruikerslicentie mag je het werkboek inzetten binnen jouw professionele begeleiding en digitaal delen met cliënten of deelnemers waarmee je professioneel samenwerkt, binnen de voorwaarden van de licentie. Je kunt het gebruiken tijdens sessies, bepaalde pagina’s als huiswerk inzetten of het volledige werkboek als rode draad gebruiken binnen een begeleidingstraject.
 
Het doel is daarbij niet om cliënten te leren dat ze hun gedachten moeten controleren of dat piekeren volledig moet verdwijnen.
Het doel is dat ze steeds sneller leren herkennen:
“Mijn hoofd is aan het overdenken.”
En vervolgens beschikken over voldoende concrete vaardigheden om te beslissen:
Moet ik hier iets mee doen, of mag ik deze gedachte laten bestaan en mijn aandacht opnieuw richten op wat voor mij belangrijk is?
Zo geef je jouw cliënt niet alleen informatie over piekeren, maar vooral een verzameling praktische vaardigheden die ook buiten de begeleidingsruimte bruikbaar blijven. 
 
Een professioneel, toegankelijk en onmiddellijk inzetbaar hulpmiddel voor psychologen, orthopedagogen, therapeuten, coaches en andere begeleiders die cliënten willen helpen om minder vast te zitten in hun hoofd en meer ruimte te maken om te leven.